1. Waarom hanteert het college een bredere definitie voor de VVE-indicatie dan de wettelijke minimumeisen? Welke extra groep kinderen wordt daarmee bereikt, en op basis van welke criteria?
2. In hoeverre is het juridisch mogelijk om bij een VVE-indicatie deelname aan VVE-thuis verplicht te stellen voor ouders? Welke bevoegdheden heeft de gemeente hierbij, en welke niet?
3. Het college geeft aan dat er vanuit de partners de wens is voor een betere monitoring om zo meer inzicht in data te krijgen en meer gebruik te maken van een monitoringssysteem. Kan het college dit verduidelijken wat er precies gevraagd wordt en wat dit eventueel financieel of organisatorisch betekent?
4. Ook geeft het college aan dat er een meer intensievere en structurele afstemming tussen ketenpartners gewenst blijft. Hoe verlopen de processen op dit moment en welke eventuele systemen worden hierbij gebruikt? En kan het college ook specificeren wat de precieze knel-/verbeterpunten zijn?
5. De overdracht tussen voorschoolse voorzieningen en het primair onderwijs blijkt niet altijd volledig door verschillende factoren. Op welke manier wordt een overdracht gedaan? Gaat dit via een systeem, telefonisch of mondeling? Is dit bij zowel warme overdrachten als bij andere overdrachten? Wat kan er specifiek beter en waar gaat het mis?
6. Welke doelgroep wordt er specifiek bedoeld met ‘non-bereik’ en hoe kan het dat deze groep kinderen zo slecht te bereiken zijn? Wat wil het college hierin specifiek verbeteren?
7. Wij lezen terug dat het sociaal-emotioneel en pedagogisch klimaat ook sterk meespeelt als het gaat om onderwijsachterstanden. Betekent dit dat door deze factoren ook taal/spraakproblematiek wordt versterkt? Kan het college specifieker maken wat wordt bedoeld met ‘dat de omgeving sterk meedoet in de sociaal-emotionele ontwikkeling van het kind?’
8. Wordt er op scholen tijdens lesuren fysiotherapie en/of logopedie verzorgd? Tot in hoeverre is dit haalbaar en wenselijk?
9. Op welke wijze stimuleert het college ouderbetrokkenheid op scholen binnen het onderwijsachterstandenbeleid? Welke concrete maatregelen worden daarvoor ingezet, en wat is het effect daarvan tot nu toe?
10. Wordt er bij de evaluatie of uitwerking van het onderwijsachterstandenbeleid én verbetering van ouderbetrokkenheid ook gesproken met uitvoerende medewerkers (pedagogisch medewerkers en leerkrachten), en niet alleen met bestuurders of leidinggevenden? Zo ja, op welke wijze, en wordt anonimiteit daarbij gewaarborgd?
Antwoord
1.Waarom hanteert het college een bredere definitie voor de VVE-indicatie dan de wettelijke minimumeisen? Welke extra groep kinderen wordt daarmee bereikt, en op basis van welke criteria?
Gemeenten hebben beleidsruimte om zelf de doelgroep voor voorschoolse educatie te bepalen. Er bestaat geen landelijk voorgeschreven individuele VVE-indicatie die rechtstreeks bepaalt welke peuter voorschoolse educatie moet volgen.
Wel gebruikt het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een landelijke risico-indicator voor onderwijsachterstanden, die recent herijkt is. Vanaf 2027 gebruikt OCW deze herijkte indicator voor de verdeling van de onderwijsachterstandsmiddelen. De indicator is ontwikkeld door het Centraal Bureau voor de Statistiek en brengt op basis van omgevingskenmerken het statistische risico op een onderwijsachterstand in beeld.
De vernieuwde indicator kijkt naar de volgende omgevingsfactoren, namelijk het opleidingsniveau, schuldenproblematiek, het land van herkomst, thuistaal, gezinssituatie, verdenking van misdrijven, gemiddelde sociaal-economische positie, asielstatus.
De nieuwe indicator geeft daarmee een breder en genuanceerder beeld dan de eerdere indicator. De uitkomsten worden gebruikt voor de verdeling van middelen over gemeenten en scholen, daarom ontvangt de gemeente Lelystad dit jaar een hoger bedrag dan voorgaande jaren.
Het college stelt, net als voorgaande jaren, voor om een bredere definitie te gebruiken zodat ook kinderen worden bereikt die op andere omgevingsfactoren een risico op onderwijsachterstanden lopen dan alleen veroorzaak door het niet spreken van de Nederlands taal in de omgeving. Daardoor wordt er ook een doelgroep bereikt die nu risico loopt door bijvoorbeeld financiële problemen, een andere opleidingsachtergrond, veiligheidsproblematiek, het ontbreken van de kracht in het sociaal-pedagogische netwerk enzovoorts.
2.In hoeverre is het juridisch mogelijk om bij een VVE-indicatie deelname aan VVE-thuis verplicht te stellen voor ouders? Welke bevoegdheden heeft de gemeente hierbij, en welke niet?
Dit is niet mogelijk; er is geen wettelijke grondslag.
Kinderen onder de leerplichtige leeftijd vallen niet onder de Leerplichtwet. De gemeente kan ouders daarom niet verplichten om gebruik te maken van voorschoolse educatie of een aanvullend thuisprogramma.
De gemeente kan wel:
• zorgen voor voldoende en toegankelijk VE-aanbod;
• ouders goed informeren en begeleiden naar het aanbod;
• afspraken maken met de jeugdgezondheidszorg en kinderopvang over toeleiding;
• ouderprogramma’s subsidiëren;
• het bereik en non-bereik monitoren;
• de warme overdracht monitoren en stimuleren.
3.Het college geeft aan dat er vanuit de partners de wens is voor een betere monitoring om zo meer inzicht in data te krijgen en meer gebruik te maken van een monitoringssysteem. Kan het college dit verduidelijken wat er precies gevraagd wordt en wat dit eventueel financieel of organisatorisch betekent?
De partners vragen om beter en gezamenlijk inzicht en duiding in:
• het aantal afgegeven indicaties;
• de redenen voor indicatiestelling;
• het bereik en non-bereik;
• de redenen waarom kinderen niet deelnemen;
• het feitelijke gebruik van de aangeboden VE-uren;
• de samenstelling van de groepen;
• de overdracht naar het basisonderwijs;
• de ontwikkeling van doelgroepkinderen.
• de manier van volgen van ontwikkeling en de acties die hieruit voortkomen.
Hiervoor wordt gebruikgemaakt van de Peutermonitor, de monitor van de doorgaande lijn, de onderwijsmonitor en de subsidie- en verantwoordingsinformatie van de betrokken organisaties.
Organisatorisch vraagt dit om periodiek overleg, eenduidige definities, tijdige gegevensaanlevering en afspraken over rollen, rapportagemomenten en privacy. In het beleid is hiervoor geen afzonderlijk bedrag opgenomen. Uitgangspunt is dat zoveel mogelijk wordt aangesloten bij bestaande registraties en overlegstructuren. Eventuele uitvoeringskosten moeten binnen de beschikbare onderwijsachterstandsmiddelen en vastgestelde financiële kaders worden opgevangen.
4.Ook geeft het college aan dat er een meer intensievere en structurele afstemming tussen ketenpartners gewenst blijft. Hoe verlopen de processen op dit moment en welke eventuele systemen worden hierbij gebruikt? En kan het college ook specificeren wat de precieze knel-/verbeterpunten zijn?
De afstemming vindt onder andere plaats via:
• de Lokaal Educatieve Agenda voor bestuurlijke en strategische afstemming;
• het Expertisenetwerk Jonge Kind voor kennisdeling en uitvoeringsgerichte afstemming;
• de werkgroep Visie op het jonge kind;
• afspraken tussen jeugdgezondheidszorg, kinderopvang, scholen en gemeente;
• subsidie- en verantwoordingsgesprekken met uitvoerende partijen.
Er is geen gezamenlijk cliënt- of leerlingdossier voor alle betrokken organisaties. Iedere partij blijft verantwoordelijk voor de eigen registratie en de rechtmatige verwerking van persoonsgegevens.
De belangrijkste verbeterpunten zijn het eenduidiger registreren van gegevens, het tijdig uitwisselen van noodzakelijke informatie, het beter vastleggen van verantwoordelijkheden en het structureel bespreken van resultaten. Daarbij wordt zoveel mogelijk aangesloten bij bestaande systemen, zodat aanvullende administratieve lasten worden beperkt.
5.De overdracht tussen voorschoolse voorzieningen en het primair onderwijs blijkt niet altijd volledig door verschillende factoren. Op welke manier wordt een overdracht gedaan? Gaat dit via een systeem, telefonisch of mondeling? Is dit bij zowel warme overdrachten als bij andere overdrachten? Wat kan er specifiek beter en waar gaat het mis?
De overdracht van de voorschool naar de basisschool vindt op verschillende manieren plaats, dus zowel schriftelijk als mondeling door een warme overdracht. Ouders worden hierbij altijd betrokken. Ouders hebben het wettelijk recht om overdracht te weigeren en geen informatie te delen; daarom is duidelijke uitleg aan ouders en een warme overdracht tussen kinderopvang en onderwijs het uitgangspunt.
De afgelopen periode is binnen Lelystad ingezet op het versterken van de doorgaande lijn tussen kinderopvang en basisonderwijs. Mede door het gebruik van de ‘Monitor Doorgaande Lijn’ van Sardes is de warme overdracht verbeterd en is er beter zicht op de samenwerking tussen voorschoolse voorzieningen en basisscholen. De monitor is een hulpmiddel om deze samenwerking te verstevigen.
De verdere verbetering richt zich op het vasthouden van deze werkwijze, het tijdig organiseren van de overdracht en het maken van eenduidige afspraken over welke informatie wordt overgedragen. Kinderopvangorganisaties en scholen blijven echter altijd zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van de overdracht binnen de geldende privacyregels.
6.Welke doelgroep wordt er specifiek bedoeld met ‘non-bereik’ en hoe kan het dat deze groep kinderen zo slecht te bereiken zijn? Wat wil het college hierin specifiek verbeteren?
Met non-bereik worden kinderen bedoeld die een VVE-indicatie hebben, maar geen of niet volledig gebruikmaken van het aangeboden VE-programma.
Op dit moment wordt nog niet bij ieder kind geregistreerd waarom geen deelname plaatsvindt. Mogelijke redenen zijn onvoldoende bekendheid met het aanbod, praktische belemmeringen, problemen in de communicatie met ouders, een andere opvangkeuze, verhuizing of het niet benutten van alle aangeboden uren.
De verbetering bestaat in de eerste plaats uit het systematisch registreren van de reden van non-bereik. Via de Peutermonitor wordt dit uitgesplitst naar onder andere leeftijd, wijk en reden van non-bereik. Daarna kan gerichter worden bepaald welke vorm van informatie, toeleiding of praktische ondersteuning nodig is.
7.Wij lezen terug dat het sociaal-emotioneel en pedagogisch klimaat ook sterk meespeelt als het gaat om onderwijsachterstanden. Betekent dit dat door deze factoren ook taal/spraakproblematiek wordt versterkt? Kan het college specifieker maken wat wordt bedoeld met ‘dat de omgeving sterk meedoet in de sociaal-emotionele ontwikkeling van het kind?’
Risico op onderwijsachterstanden is breder dan achterstanden op taal- en spraak. Dit gaat om algehele (school)ontwikkeling. In de praktijk wordt echter vaak wel de nadruk gelegd op taal- spraakproblematiek. Taal- en spraakproblemen kunnen verschillende oorzaken hebben. Er wordt niet bedoeld dat sociaal-emotionele of pedagogische factoren altijd de oorzaak zijn.
Een minder taalrijke of onveilige omgeving kan echter wel invloed hebben op de mogelijkheden van een kind om te communiceren, te spelen en zich te ontwikkelen. Dit blijkt uit meerdere wetenschappelijke onderzoeken.
Met de formulering dat de omgeving “sterk meedoet” wordt bedoeld dat de ontwikkeling mede wordt beïnvloed door:
• de hoeveelheid en kwaliteit van taalinteractie;
• de pedagogische veiligheid;
• het kunnen aansluiten bij het kind door ouders en professionals;
• de mogelijkheden om te spelen en ervaringen op te doen;
• stress of instabiliteit in de omgeving.
8.Wordt er op scholen tijdens lesuren fysiotherapie en/of logopedie verzorgd? Tot in hoeverre is dit haalbaar en wenselijk?
Het onderwijsachterstandenbeleid richt zich op achterstanden die veroorzaakt worden door de omgeving. Fysiotherapie en logopedische behandeling zijn gericht op het individuele kind en valt daarbij buiten het onderwijsachterstandenbeleid.
Logopedie wordt echter wel ingezet als monitoring van de taal/spraakontwikkeling, omdat er geen kleutertoets beschikbaar is in het onderwijs. Dit is één van de manieren om onafhankelijk een beeld te krijgen van de ontwikkeling van de doelgroepkinderen.
Er is echter wel een verschil tussen logopedische screening en logopedische behandeling.
Binnen de kinderopvang en scholen wordt vaak wel ruimte gemaakt voor begeleiding op school. Dit verschilt per locatie. Dit komt terug in projecten als ‘versterken van de basis’ en andere programma’s en projecten gerelateerd aan onderwijs en jeugdhulp.
9.Op welke wijze stimuleert het college ouderbetrokkenheid op scholen binnen het onderwijsachterstandenbeleid? Welke concrete maatregelen worden daarvoor ingezet, en wat is het effect daarvan tot nu toe?
Ouderbetrokkenheid is een centraal thema in alle overleggen met kinderopvang en onderwijs, zoals beschreven in vraag vier. Dit komt ook nadrukkelijk terug in het inhoudelijke beoordelingskader van de subsidieregeling.
Daarnaast wordt er telkens gezocht naar manieren om aan te sluiten bij ouders. Denk aan brugfuncties, verschillende projecten in de gezinsaanpak geletterdheid, opstapje et cetera.
Bij Opstapje komt bijvoorbeeld een pedagogisch professional bij het gezin thuis. Ouders krijgen praktische handvatten om de taal, het spel en de ontwikkeling van hun kind te stimuleren.
Kinderopvangorganisaties en scholen zijn zelf verantwoordelijk voor de keuze en concrete invulling om de ouderbetrokkenheid zo groot mogelijk te houden zodat het bij de ouderpopulatie van de betreffende kinderopvang of school past. Voorbeelden hiervan zijn: ouderbijeenkomsten, koffieochtenden, mammacafés, huisbezoeken, boekstartcoaching enzovoorts.
Uit de evaluatie blijkt dat voortgang is geboekt en dat huisbezoeken hebben geleid tot kortere lijnen met ouders. Er is nog geen gemeentebreed effectcijfer waarmee het afzonderlijke effect van iedere activiteit kan worden vastgesteld. De resultaten worden daarom in de periode 2027–2030 verder gevolgd via monitoring en subsidieverantwoording.
10.Wordt er bij de evaluatie of uitwerking van het onderwijsachterstandenbeleid én verbetering van ouderbetrokkenheid ook gesproken met uitvoerende medewerkers (pedagogisch medewerkers en leerkrachten), en niet alleen met bestuurders of leidinggevenden? Zo ja, op welke wijze, en wordt anonimiteit daarbij gewaarborgd?
Bij de voorbereiding en uitvoering van het beleid worden zowel bestuurders als uitvoerende professionals betrokken. Pedagogisch medewerkers, leerkrachten en andere professionals kunnen ook hun ervaringen inbrengen via het Expertisenetwerk Jonge Kind, werkgroepen, evaluatiegesprekken en de uitwerking van de doorgaande ontwikkellijn. Zo wordt in de monitoring een vragenlijst uitgezet onder alle pedagogische medewerkers en professionals van deelnemende plekken.
Bij reguliere groepsgesprekken of overleggen zijn deelnemers niet anoniem voor elkaar. In beleidsstukken en rapportages worden opmerkingen in beginsel niet herleidbaar tot individuele medewerkers opgenomen. Wanneer gebruik wordt gemaakt van een anonieme enquête, wordt dit vooraf als zodanig ingericht.
